Kategorie zagrożenia ludzi, inaczej kategorie ZL są częścią podziału budynków ze względu na bezpieczeństwo pożarowe, który został określony w paragrafie 209. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 roku. Podział ten określa stopień zagrożenia ludzi w budynkach mieszkalnych, przemysłowych i użyteczności publicznej.
Do danej kategorii zaliczony może zostać cały budek lub tylko jego część. Klasyfikacja obejmuje pięć typów budynków, a każda kategoria zagrożenia ludzi wymusza zastosowanie odpowiednich rozwiązań i zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Jak wygląda cała klasyfikacja ze względu na bezpieczeństwo pożarowe?
Jakie budynki wyróżnia się w kategoriach zagrożenia ludzi?
Podstawowy podział budynków ze względu na bezpieczeństwo pożarowe obejmuje:
- budynki mieszkalne i użyteczności publicznej klasyfikowane kategorią zagrożenia ludzi, określane jako ZL;
- budynki magazynowe i produkcyjne, określane jako PM (tu zalicza się także garaże, kotłownie, hydrofornie, rozdzielnie elektryczne, centrale telefoniczne, węzły ciepłownicze oraz stacje transformatorowe);
- budynki inwentarskie, określane jako IN (czyli wszelkie budynki przeznaczone do hodowania zwierząt, pomieszczenia do przechowywania płodów rolnych oraz budynki gospodarcze);
Podziału tego dokonano ze względu na przeznaczenie i sposób użytkowania.
Obiekty mieszkalne i użyteczności publicznej, klasyfikowane są pod względem kategorii zagrożenia ludzi i określane jako ZL. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury podział obejmuje pięć typów budynków:
- ZL I – to budynki użyteczności publicznej z wydzielonymi pomieszczeniami, w których może przebywać naraz więcej niż 50 osób, które nie są stałymi użytkownikami obiektu (np. personelem). Wyjątkiem są tu budynki przeznaczone do użytkowania przez osoby o ograniczonej zdolności poruszania się;
Przykładem takiego budynku jest centrum handlowe, kino, teatr, szkoła (jeśli są wyposażone w sale, w których przebywać będzie więcej niż 50 osób). - ZL II – to budynki użyteczności publicznej przeznaczone dla osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się (użytkownikami takiego obiektu mogą być osoby niepełnosprawne, dzieci czy chorzy); To na przykład żłobek, przedszkole, dom spokojnej starości, szpital czy hospicjum.
- ZL III – do tej kategorii zalicza się wszystkie budynki użyteczności publicznej, które nie kwalifikują się to grup ZL I i ZL II; Tu przykłady można mnożyć – może to być salon spa, barbershop, mniejszy sklep, apteka, biuro, bank czy restauracja.
- ZL IV – to budynki typowo mieszkalne – jednorodzinne i wielorodzinne, a więc zarówno pojedyncze domy, jak i duże bloki mieszkalne;
- ZL V – będą to budynki niesklasyfikowane w żadnej z powyższych grup, na przykład pensjonaty czy hotele;
Często zdarza się, że jeden budynek pełni wiele funkcji. Dobrym przykładem jest blok mieszkalny, w którym pomieszczenia na parterze są lokalami usługowymi, a wyższe kondygnacje zajmowane są przez mieszkańców. W takiej sytuacji lokale na parterze są klasyfikowane w grupie ZL III, a mieszkania w grupie ZL IV. W świetle przepisów budowlanych powinny stanowić dwie odrębne strefy pożarowe i spełniać odpowiednie wymagania.
Możliwa jest także sytuacja, gdy (przykładowo) w lokalu należącym dotychczas do sklepu, powstaje przedszkole. To także dwie odrębne grupy klasyfikacyjne. W związku z tym lokal sklepowy z grupy ZL III należy odpowiednio dostosować do wymogów dla grupy ZL II.
Zdecydowana większość budynków z pięciu grup ZL powinna zostać podzielona na strefy pożarowe, co ograniczy rozprzestrzenianie się ognia i umożliwi bezpieczną ewakuację. Obiekt z każdej kategorii powinien posiadać właściwą odporność pożarową, stosowne oddzielenia przeciwpożarowe, należycie wytyczone drogi ewakuacyjne i spełniać wymagania przeciwpożarowe dla elementów wykończeniowych oraz palenisk i instalacji. Budynki z tych kategorii powinny być także odpowiednio usytuowane na działce oraz spełniać wymogi bezpiecznego użytkowania. Wszystkie te kwestie są szczegółowo uregulowane w ww. Rozporządzeniu.
Warto zapoznać się z najważniejszymi wytycznymi dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego, jednak dobrze jest postawić na wiedzę i doświadczenie specjalistów – na przykład ekspertów FIREPROOF.
Wymagania w zakresie ochrony pożarowej należy uzgodnić już na etapie gospodarowania i zbrojenia terenu. Za zgodność z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej odpowiadają autorzy projektów budowlanych.